Genel Bakış
Son dönemde Türkiye’de ödeme hizmetleri, elektronik para kuruluşları ve ödeme hizmeti sağlayıcılarına ilişkin önemli mevzuat değişiklikleri yapılmıştır.
Bu değişiklikler:
- 7 Ekim 2023 tarihli Yönetmelik ve Tebliğ değişikliklerini
- 4 Kasım 2023 tarihli MASAK düzenlemelerini
kapsamakta olup, sektörde önemli operasyonel ve lisanslama etkileri yaratmaktadır.
Dijital Cüzdan (Digital Wallet)
Tanım
Dijital cüzdan, kullanıcıların ödeme hesaplarını veya ödeme araçlarını saklayarak ödeme yapmalarını sağlayan elektronik araç, uygulama veya hizmettir.
Kimler Sağlayabilir?
- Bankalar
- Elektronik para kuruluşları
- Ödeme kuruluşları
- PTT
Lisans Gereklilikleri
- En azından ödeme aracı ihraç etme yetkisi gerekir
- Sunulan hizmete göre ek lisanslar gerekebilir
- İş yerlerinde kullanım varsa e-para lisansı gerekebilir
Dijital Cüzdan Sayılmayan Hizmetler
- Sadece kendi ödeme aracını saklayan uygulamalar
- Müşteriyle doğrudan ilişki kurmayan veri saklama hizmetleri
- Sınırlı kullanım alanına sahip prepaid çözümler
Ödeme Araçlarına İlişkin Yeni Yükümlülükler (31 Mart 2024)
PSP’ler için
- Müşterinin seçtiği kart sistemine uygun ödeme aracı sunulmalıdır
- Seçilen sistem için süreç zorlaştırılamaz
Altyapı Uyumluluğu
- Cihaz ve yazılımlar kart sistemleriyle uyumlu olmalıdır
- Ödeme araçları iş yerlerinde kullanılabilir olmalıdır
İş Yerleri için
- Altyapı uyumluluğu sağlanmalıdır
- Uyumsuzluk halinde TCMB hizmeti durdurabilir
PSP’ler Arası Hizmet Sunumu
Eşitlik İlkesi
- Kontrol edilen PSP ile diğer PSP’lere aynı şartlar sunulmalıdır
- Aynı ücret politikası uygulanmalıdır
Yönlendirme Yasağı
- Müşteriler bağlı PSP’ye yönlendirilemez
Kontrol Altındaki PSP
- Kendi bağımsızlığı zedelenmiş gibi davranamaz
Lisans Süreci Değişiklikleri
Eksik Belgeler
- İlk başvuruda: 3 ay içinde tamamlanmazsa başvuru yok sayılır
- Faaliyet genişletmede: 6 ay süre
Yeni Belge Gereklilikleri
- Sermayenin özkaynakla sağlandığına dair taahhüt
- İflas/kayyumluk belgeleri
- Findeks kredi notu
Yeni Tanım: Nitelikli Hizmet (Qualified Service)
Ödeme hizmeti olmayan ancak operasyonları kolaylaştıran hizmetler:
- Muhasebe ve fatura yönetimi
- Tahsilat ve alacak yönetimi
- Bireysel bütçe yönetimi
- Hatırlatma ve doğrulama hizmetleri
Faaliyet Alanlarının Genişletilmesi
- Katma değerli hizmetler sunulabilir
- Açık bankacılık lisansı olanlar diğer PSP hesaplarına erişebilir
- Diğer kurumlar sadece kendi hesaplarıyla sınırlıdır
Ancak:
- Döviz işlemleriyle ilgili yan hizmetler yasaktır
- Sunulan hizmet ana faaliyetin yerine geçemez
Diğer Önemli Değişiklikler
Hisse Devri
- Grup içi değişikliklerde izin gerekmez
- 10 iş günü içinde bildirim yapılır
Telekom Limitleri
- İşlem limiti: 500 TL → 1000 TL
- Aylık limit: 1250 TL → 2750 TL
Temsilciler
- TÖDEB kara listesi oluşturulmuştur
- 5 yıl süreyle kayıt tutulur
Risk Yönetimi
- En az 1 kişi full-time çalışmalıdır
Özkaynak
- Teminatlar özkaynak hesabından düşülür
- Banka hisseleri artık düşülmez
Bilgi Sistemleri ve Veri
Audit Trail
- IP, port, zaman gibi detaylar kaydedilir
- Sistem kesintisinde sonradan kayıt mümkündür
Yerlilik Şartı
- Türkiye’de geliştirilmiş sistemler tercih edilmelidir
- Yerel müdahale ekipleri gereklidir
Yurt Dışı Veri Transferi
- Sadece gerekli veri paylaşılabilir
- Veri Türkiye’de saklanmaya devam eder
Uzaktan Müşteri Edinimi
- NFC veya alternatif doğrulama yöntemleri kullanılmalıdır
- Kimlik doğrulama kayıt altına alınmalıdır
- Biyometrik veri için açık rıza alınmalıdır
Bu düzenleme ile CBRT ve MASAK arasında uyum sağlanmıştır.
Geçiş Süreleri
- Dijital cüzdan uyumu: 07.10.2024
- Açık bankacılık veri paylaşımı: 30.06.2024
- BKM entegrasyonu: 31.12.2025
Sonuç
Yeni düzenlemeler, ödeme hizmetleri sektöründe:
- Regülasyonları sıkılaştırmakta
- Rekabeti dengelemekte
- Açık bankacılığı hızlandırmakta
- Operasyonel yükümlülükleri artırmaktadır
Bu kapsamda, ödeme ve elektronik para kuruluşlarının lisans, teknoloji ve operasyon süreçlerini yeni düzenlemelere uygun şekilde yeniden yapılandırmaları gerekmektedir.
.svg)
